Kolejność wyrazów w zdaniu holenderskim

Kolejność wyrazów w zdaniu holenderskim jest zupełnie inna niż w zdaniu polskim, ale dla pocieszenia dodam, że osoby znające języka niemiecki na pewno z kolejnością wyrazów w zdaniu holenderskim nie będą miały problemu.

Holendrzy lubią porządek, podobnie jak Niemcy. Nie dziwi więc, że zdanie holenderskie jest uporządkowane i każdy wyraz w zdaniu ma swoje stałe miejsce. Dla osób uczących się języka holenderskiego to prawdziwe ułatwienie, bo wystarczy poznać zasady i można samemu tworzyć piękne i poprawne zdania.

Zasady kolejności wyrazów w zdaniu holenderskim:

1. Podmiot (osoba albo rzecz wykonująca czynność: kto? co?)
2. Orzeczenie (odmieniony czasownik: co robi?)
3. Określenie czasu (kiedy?)
4. Określenie sposobu (jak?)
5. Określenie miejsca (gdzie?)
6. Drugi czasownik (trzecia forma czasownika: imiesłów)

Ale od początku.

1+2

Hij werkt.            – On pracuje.

Najprostsze zdanie, jakie możemy sobie wyobrazić, to zdanie składające się z dwóch wyrazów:

hij – on = podmiot (rzeczownik, czyli osoba wykonująca czynność)

werkt – pracuje = orzeczenie (odmieniony przez osobę czasownik, czyli: co robi?)

W zdaniu holenderskim zawsze musimy mieć podmiot (rzeczownik) oraz orzeczenie (odmieniony czasownik). Podmiot zajmuje pierwsze miejsce w zdaniu, a orzeczenie drugie. No ale to bardzo prosty przykład, więc go trochę rozwiniemy:

1+2+3

Hij werkt op zaterdag. – On pracuje w sobotę.

op zaterdag – w sobotę = określenie czasu (kiedy?)

Określenie czasu (kiedy?) w języku holenderskim zajmuje trzecie miejsce w zdaniu. Ale nadal trochę krótkie to zdanie, rozwińmy je bardziej:

1+2+3+4

Hij werkt op zaterdag heel hard. – On pracuje w sobotę bardzo ciężko.

heel hard – bardzo ciężko = przysłówek (jak?)

Przysłówki w języku holenderskim znajdują się na czwartym miejscu w zdaniu, po określeniu czasu (jeśli je w zdaniu mamy oczywiście). No to dalej, jak można to zdanie rozwinąć jeszcze bardziej?

1+2+3+4+5

Hij werkt op zaterdag heel hard in de fabriek. – On pracuje w sobotę bardzo ciężko w fabryce.

in de fabriek – w fabryce = określenie miejsca (gdzie?)

No to teraz może jeszcze w czasie przeszłym złożonym?

1+2+3+4+5+6

Hij heeft op zaterdag heel hard in de fabriek gewerkt. – On pracował w sobotę bardzo ciężko w fabryce.

heeft gewerkt – pracował (heeft = czasownik posiłkowy hebben odmieniony w czasie teraźniejszym na drugim miejscu + trzecia forma czasownika (imiesłów) od werken na końcu zdania.

Appeltje-eitje = proste jak drut (dosłownie: jabłuszko-jajeczko) 🙂 Powodzenia!